Korozja charakteru. Osobiste konsekwencje pracy w nowym kapitalizmie (The Corrosion of Character. The Personal Consequences of Work in the New Capitalism), Richard Sennet, przełożyli Jan Dzierzgowski, Łukasz Mikołajewski, Muza, Warszawa 2006

Richard Sennett to znany amerykański socjolog, autor  niedawno wydanego na naszym rynku "Upadku człowieka publicznego", zajmujący się przede wszystkim socjologią miasta. "Korozję charakteru" poświęcił jednak niepokojącym zjawiskom jakie zachodzą obecnie w korporacjach, a wpływ mają na przeciętnego człowieka i jego charakter.

Nowe wymagania jakie nakładane są na pracowników firm pociągnęły za sobą daleko idące konsekwencje sięgające ognisk domowych i diametralnie zmieniły obraz społeczeństwa. Typowymi cechami współczesnego kapitalizmu są globalny rynek, wykorzystanie nowych technologii i nowe formy organizacji czasu pracy. Droga kariery pracownika korporacji nie jest już prosta i jasno określona krok za krokiem, w końcu kiedyś słowo kariera w języku angielskim oznaczało trakt dla podróżnych. Jednak struktura firm nie przypomina już hierarchicznej piramidy, stała się niezwykle pogmatwana, z silną dominacją kierownictwa pozbawionego kształtu. Mamy teraz płynne ścieżki wynagrodzeń i awansów.

Nie można już korzystać z "jednego zestawu umiejętności" przez cały okres aktywności zawodowej, w myśl hasła "nic na długo". Niestety ta zasada powoduje erozję zaufania i wzajemnych zobowiązań. Powierzchowna współpraca i obojętność zastępują lojalność i uczynność. Wykorzystanie komputerów na coraz większą skalę ogranicza korzystanie z inteligencji i krytycznego namysłu. Coraz prostsza obsługa maszyn pogłębia dystans między pracownikiem a wykonywanymi obowiązkami, tworzy dezorientację, doświadczenie rzeczywistości staje się tu powierzchowne, nieangażujące.

Niepostrzeżenie w nasze codzienne życie wkradła się niepewność, wpleciona w praktyki potężnego kapitalizmu i stała się czymś normalnym. Elastyczność kontra rutyna. Współczesna kultura trwanie w miejscu uznaje za porażkę. Niezmienność i stabilność są kojarzone ze śmiercią za życia. Można powiedzieć, że rzeczywistość ruszyła w podróż, dla ludzi ważniejsze jest samo poruszanie się naprzód, niż brak celu.

Sennett przy omawianiu rozwoju kapitalizmu podaje ciekawe przykłady sięgające nawet XVIII wieku (Diderot i jego Encyklopedia),  czerpie z tekstów klasyków, Woltera, Rousseau, Ricoeur, a także bardziej współczesnych teorii marksistowskich. Do tego pisze przystępnie i w każdym rozdziale odwołuje się do konkretnych przypadków ludzi "z życia wziętych". Są to najczęściej osoby znane mu na tyle dobrze, by mógł zadać im odpowiednie pytania wiążące się z jego pracą naukową a wkraczające na grunt prywatny. Interpretacje socjologa są ciekawe i bliskie naszemu życiu codziennemu.

Kategorie: antropologia / socjologia / Seria Spectrum

MUZA

Po kilkumiesięcznej przerwie na ekrany powraca program TVP1 - Hurtownia Książek. Prowadzącymi program będą : poetka i publicystka Agnieszka Wolny-Hamkało oraz aktor Andrzej Grabowski, który w tej roli zastąpi Billa Johnstona.

W każdym odcinku prezentowane są trzy nowe tytuły oraz przypominane są książki z poprzednich odcinków. Omówieniom książek towarzyszą krótkie komiksy ilustrujące książki. „Hurtownia książek” jest jedynym programem literackim, w którym uznani znawcy literatury omawiają również książki uważane za lektury lekkie i przyjemne.

Widzowie programu mogą za pomocą SMS-ów oddawać głosy na swój ulubiony tytuł i na tej podstawie powstaje ranking „Hurtowni książek”. Spośród głosujących losowane są osoby, które w nagrodę otrzymują książki, na które głosowały. Program jest nagrywany w największej w Polsce hurtowni książek w Ożarowie Mazowieckim.

Pierwszy TVP1 wyemituje 12 grudnia o godz.12.30. Gośćmi programu będą prof. Michał Paweł Markowski i lekkoatleta Tomasz Majewski, którzy omówią m.in. „Tybetańską Księgę Umarłych”, poezje Charles`a Bukowskiego, najnowszą powieść Jacka Dukaja oraz album „Harley-Davidson Motor Company”.

Warszawa w powstaniu listopadowym, Tadeusz Łepkowski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1965

Książka Stanisława Łepkowskiego nie jest pracą historyczną ukazującą jedynie suche fakty, ale stara się wniknąć głębiej i przedstawić samych mieszkańców ówczesnej stolicy wraz z tłem społeczno-obyczajowym.

Pisarz zaczyna swoją opowieść przywołując wydarzenia z okresu epoki napoleońskiej (1812 r.), które zainspirowały spiskowców. Gdy w 1815 r. zaczęło istnieć Królestwo Polskie, a car Aleksander I nadał konstytucję, Warszawiacy pełni byli pozytywnych myśli związanych z przyszłością.  Łepkowski pokrótce przybliża obraz poszczególnych dzielnic i klas społecznych, nie szczędząc też informacji na tematy ekonomiczne wraz z "manufakturową rewolucją". Rozwój przemysłu w latach dwudziestych pociągnął za sobą powolne formowanie się klasy robotniczej. Królestwo stawało się powoli państwem biurokratycznym. Jako ciekawostkę dodam, że Warszawa jako miasto piwoszów miała ponad 50 browarów.

Pierwsze tajne związki spiskowe wywodzą się z tradycji wolnomularstwa. Wszędobylscy szpicle - "śledzie", nie pozwalali na otwarte wyznawanie poglądów. Wraz z wzmagającym się uciskiem nabrzmiewał splot konfliktów. I tak "w obronie zgwałconej ustawy konstytucyjnej" Wysocki utworzył tajny związek patriotyczny w Szkole Podchorążych Piechoty, założonej przez samego księcia Konstantego. Atmosferę podgrzewały jeszcze wydarzenia we Francji, a później w Belgii. Oprócz powstających też ówcześnie tajnych związków cywilnych zaczynał się burzyć sam lud warszawski, który też czekał na rewolucję.

Autor cytuje wypowiedzi mieszkańców, pokazując ich oczekiwania i nadzieje względem powstania, podaje dokładny jego przebieg. Oto jak opisuje wieczór, 29 listopada i wyjątkową ciszę w pobliżu Belwederu.

"O możliwości wybuchu powstania mówiło się wprawdzie w stolicy od dość dawna, ale większość przecież nie wiedziała nic konkretnego, a terminu zaczęcia akcji nie znała z pewnością. Zresztą piętnaście lat pokoju robiło swoje. Co innego spodziewać się wojny czy rewolucji "tak w ogóle", a co innego uświadomić sobie w pośrodku spokojnego wieczoru, że to już."

Pisarz stara się przybliżyć wszystkie aspekty problemów popowstaniowych - zarówno zbrojeniowych, jak i codziennej niedoli biedniejszych Warszawiaków. Rzuca trochę światła na działania dowódców i Rady, spory nie umiejących się dogadać Polaków, różnice ich wizji. Łepkowski w bezbolesny, przystępny sposób przekazuje swoją historyczną wiedzę, porządkując wszystko i pomagając czytelnikowi mapkami, a wszystko to na 250 stronach. Na samym końcu mamy kalendarium wydarzeń z lat 1828 - 1831, którego przejrzystość systematyzuje informacje zawarte w książce.

Kategorie: seria Biblioteka Wiedzy Historycznej - Historia Polski

"Bad Sex in Fiction Awards"  to nagroda przyznawana od 1993 roku, autorom którzy zaserwowali czytelnikom najgorsze sceny seksualne w swoich powieściach. Ta wątpliwe wyróżnienie ma na celu zmobilizowanie pisarzy do większego wysiłku i uniknięcia w przyszłości akapitów, które będą raziły jurorów swoją powierzchownością, niestarannością, pobieżnością, brakiem smaku, zbytecznością, które nie powinny mieć miejsca w książkach reprezentujących określony poziom.

 The awards were set up by Auberon Waugh with the aim of gently dissuading authors and publishers from including unconvincing, perfunctory, embarrassing or redundant passages of a sexual nature in otherwise sound literary novels. Previous winners include Tom Wolfe, AA Gill, Sebastian Faulks, and Melvyn Bragg.

Tegoroczni nominowani:

Paul Theroux  "A Dead Hand"

Nick Cave "The Death of Bunny Munro"

Philip Roth "The Humbling"

Jonathan Littell "The Kindly Ones"

Amos Oz "Rhyming Life and Death"

John Banville "The Infinities"

Anthony Quinn "The Rescue Man"

Simon Van Booy "Love Begins in Winter"

Sanjida O'Connell "The Naked Name of Love"

Richard Milward "Ten Storey Love Song"

Tu można się zapoznać ze zwycięskimi akapitami z poprzednich lat.

Literary Review

Siedem powieści nominowano do Nagrody Wielkiego Kalibru, dla najlepszej polskiej książki kryminalnej lub sensacyjnej ubiegłego roku. Są to:

• Mariusz Czubaj, "21:37", W.A.B. 2008
• Tomasz Konatkowski, "Wilcza wyspa" W.A.B. 2008
• Marek Krajewski, Mariusz Czubaj, "Aleja samobójców" W.A.B. 2008
• Konrad T. Lewandowski, "Elektryczne perły", Wydawnictwo Dolnośląskie 2008
• Marcin Świetlicki, "Jedenaście", EMG 2008
• Piotr Wereśniak, "Zabili mnie we wtorek", Otwarte 2008
• Marcin Wroński, "Komisarz Maciejewski. Kino Venus", Red Horse 2008

Ogłoszenie nazwiska Laureata nastąpi 28 listopada 2009 roku, gdy odbędzie się Gala otwierająca Międzynarodowy Festiwal Kryminału Wrocław 2009. Nagrodę Wielkiego Kalibru w wysokości 25.000 złotych, wręczy jej fundator Prezydent Miasta Wrocławia Rafał Dutkiewicz. Organizatorzy Nagrody Wielkiego Kalibru podjęli decyzję, że od tego roku przyznawana będzie również Nagroda Małego Kalibru, którą otrzymają autor lub instytucja szczególnie zasłużeni dla promowania literatury kryminalnej wśród dzieci i młodzieży.

Międzynarodowy Festiwal Kryminału Wrocław 2009 

Moja recenzja "Kina Venus"

Z okazji premiery filmu "Droga", która odbyła się niedawno The Wall Street Journal zamieścił wywiad z Cormac'iem McCarthy'm. Pisarz opowiada jak konwersacje z jego 11-letnim synem znalazły się w jego powieści, co sądzi o ekranizacji. Zdradza też dlaczego syn ma jedyne egzemplarze "Drogi" z autografem, nie liczcie, że i wam się wpisze.

The Times opublikował listę 100 najlepszych książek ostatniej dekady, ranking zawiera zarówno powieści jak i literaturę faktu. Cóż, wybór jest dosyć subiektywny, ostatnia finałowa 40:

40 Sir Gawain and the Green Knight trans Simon Armitage (2007)

39 Runaway by Alice Munro (2005)

38 The Noonday Demon: An Anatomy of Depression by Andrew Solomon (2001)

37 William Trevor: The Collected Stories (2009)

36 How I Live Now by Meg Rosoff (2004)

35 The Arrival by Shaun Tan (2006)

34 Seabiscuit by Laura Hillenbrand (2001)

33 Chronicles: Volume One by Bob Dylan (2004)

32 Everything is Illuminated by Jonathan Safran Foer (2002)

31 The Collected Stories of Amy Hempel (2006)

30 The Kite Runner by Khaled Hosseini (2003)

29 The Accidental by Ali Smith (2005)

28 The Rest is Noise: Listening to the Twentieth Century by Alex Ross (2007)

27 Oxford Dictionary of National Biography (2004)

26 Bad Blood by Lorna Sage (2000)

25 The Curious Incident of the Dog in the Night-time by Mark Haddon (2003)

24 Never Let Me Go by Kazuo Ishiguro (2005)

23 The 9/11 Commission Report (2004)

22 The Amber Spyglass by Philip Pullman (2000)

21 The Plot Against America by Philip Roth (2004)

20 White Teeth by Zadie Smith (2000)

19 The Corrections by Jonathan Franzen (2001)

18 Bad Science by Ben Goldacre (2008)

17 Harry Potter and the Deathly Hallows by J. K. Rowling (2007)

16 Rapture by Carol Ann Duffy (2005)

15 The God Delusion by Richard Dawkins (2006)

14 Reading Lolita in Tehran: A Memoir in Books by Azar Nafisi (2003)

13 Austerlitz by W. G. Sebald (2001)

11 War and Peace by Leo Tolstoy, in a new translation by Richard Pevear and Larissa Volokhonsky (2007)

10 The Da Vinci Code by Dan Brown (2003)

9 Atonement by Ian McEwan (2001)

8 Payback: Debt and the Shadow Side of Wealth by Margaret Atwood (2008)

7 Life of Pi by Yann Martel (2002)

6 The Tipping Point: How Little Things Can Make a Big Difference by Malcolm Gladwell (2000)

5 Suite Française by Irène Némirovsky (2006)

4 Masterworks of the Classical Haida Mythtellers trans Robert Bringhurst (2002)

3 Dreams from My Father: A Story of Race and Inheritance by Barack Obama (2004)

2 Persepolis by Marjane Satrapi (2003)

1 The Road by Cormac McCarthy (2006)

Głód i jedwab (Hunger und Seide), Herta Muller, przełożyła Katarzyna Leszczyńska, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2008

Zbiór esejów tegorocznej Noblistki, Herty Muller, to książka na długo pozostająca w pamięci.

Eseje są pełne brutalnej szczerości, wyznań, które mogą bulwersować. To zapiski spostrzeżeń Niemki w Rumunii za rządów Ceausescu, i imigrantki w Niemczech. Obie perspektywy bolesne i bliskie pisarce, dla czytelnika niezwykle interesujące, zmuszające do myślenia. Rozdwojenie Noblistki jest trwałe i brzemienne w konsekwencje. Stara się wniknąć w istotę tych dwóch narodów, analizuje postępowanie ludzi, wykorzystuje zaobserwowane wydarzenia, wypowiedzi innych są dla niej inspiracją, i to zarówno te należące do polityków, jak i szarych obywateli.  Muller chwyta prawdę życia codziennego i nasyca ją słowami dosadnymi, wstrząsając uważnym czytelnikiem, do tego wystarczy jej prosta metafora, sugestywne zdanie.

"Krew martwych nigdy jeszcze nie nauczyła rozsądku żywych."

"Zbrodniarze noszą swoje czyny jak czystą koszulę. Tylko ten, kto kłamie w błahych sprawach, kłamie nieudolnie. Tylko ten, kto kłamie rzadko, ma czas na wyrzuty sumienia."

Zebrane teksty, referaty, wystąpienia to mozaika składająca się na obraz życia pod reżimem dyktatora, przedstawiająca bardzo różnorodne tematy. Jeden z nich, niezwykle osobisty, opowiada jak to jest być kobietą w dyktaturze, maszyną rozrodczą na chwałę państwa. Prawo do aborcji przysługiwało po piątym dziecku bez względu na zarobki rodziców, ich sytuację. "Szeptane" recepty zrozpaczonych, samotnych kobiet. 

Surrealistyczne niuanse otaczającej rzeczywistości, np. dostosowywanie natury do wymogów władzy i jej oczekiwań.

"W miastach późnym latem na przyjazd prezydenta malowano pierwsze żółte liście lip zieloną farbą. (...)

Nawet krajobraz staje się państwową własnością, która oferuje władzy piękno, albo przynajmniej stwarza jego pozór. Jeśli gdzieniegdzie trafi się pod stopami kawałek ziemi niezajęty jeszcze przez państwo, nie budzi zaufania."

Z typowo kobiecą słabością odnosi się do ubrań, pisze o upaństwowieniu ciała sportowców, młodych  nazistach, państwowych procedurach ograbiających człowieka z jego duszy, miłości do liryki w Europie Wschodniej, która staje się liryką użytkową, mierzoną poprzez kryterium strachu. Wiersz pomagał uporządkować rzeczywistość, stawał się swoistą mantrą dla powtarzającego. Autorka "Nizin" bardzo ciekawie pisze o języku na usługach kraju, pieśniach ludowych i zwyczajach w służbie wojny. Przedstawia "delikatną" sytuację Cyganów w Rumunii.

Każdy z esejów jest też chaotyczny, w każdym z nich pisarka stara się zamieścić maksimum treści, skacząc często z tematu na temat. Przeszłość miesza się z teraźniejszością, życie na zawsze pozostaje naznaczone piętnem reżimu, niemieckim pochodzeniem. Obraz dyktatury to obraz stratowanego państwa z jego pozbawionymi nadziei mieszkańcami.

CZARNE

W grudniu ukaże się nowa książka Olgi Tokarczuk, debiutującej w nowej konwencji -  thriller moralny, "Prowadź swój pług przez kości umarłych". 

Akcja rozgrywa się w Kotlinie Kłodzkiej. Główną bohaterką jest Janina Duszejko – kiedyś inżynier mostów, dziś wiejska nauczycielka angielskiego, geografii i dozorczyni domów letniskowych. Jej pasją jest astrologia, a wielką miłością wszelkie zwierzęta. Gdy dzieje im się krzywda, Janina staje w ich obronie i upomina się o szacunek dla nich. Jak łatwo przewidzieć, nikt nie przejmuje się kobietą, która uważa, że świat jest odbiciem tego, co zapisane w gwiazdach, a w wolnych chwilach czyta Williama Blake’a.

W okolicy zaczynają umierać kłusownicy i krzywdziciele zwierząt. Seria zgonów rośnie. Janina ma teorię na temat motywu i sprawcy tych zbrodni, ale policja ignoruje ją, traktując jak nieszkodliwą dziwaczkę. Jednak Janina wie więcej, bo czyta w gwiazdach, jak w otwartej księdze…

 Wydawnictwo Literackie

Wczoraj wręczono Man Asian Literary Prize, która przypadła chińskiemu pisarzowi Su Tong, za książkę "The Boat to Redemption". Akcja tej realistycznej powieści osadzona jest w czasie rewolucji kulturalnej w Chinach (1966-1976). Jak mówi pisarz fabuła skupia się po prostu na losie ludzi, którzy urodzili się w absurdalnych czasach.

"It's just a novel centering on the fate of people caught in an absurd time."

Więcej o książce w China Daily.