Opowieść o Darwinie (The Origin. A Biographical Novel of Charles Darwin), Irving Stone, MUZA, Warszawa 2011

Wiele już słyszałam pozytywnych opinii o twórczości Irvinga Stonea z niecierpliwością więc sięgnęłam bo świeżo wydaną w Polsce "Opowieść o Darwinie" tego autora. Zdawałam sobie sprawę, iż jest chwalony za niezwykłą szczegółowość i pieczołowitość z jaką oddaje wszystkie elementy życia danej postaci historycznej w swych powieściowych biografiach. To wszystko jednak nie przygotowało mnie na oszołomienie i zagubienie w jakie wprawiły mnie już pierwsze strony. Takiej orgii szczegółów to ja chyba jeszcze nigdy w życiu nie widziałam.

Do dwudziestodwuletniego Karola Darwina uśmiecha się niezwykła okazja jaką jest pozycja geologa na statku "Beagle", ta podróż umożliwi mu poznanie zakątków ziemi o jakich mógłby wcześniej tylko pomarzyć i zmieni jego życie na zawsze. Zbiory jakie zgromadził przez kilka lat rejsów będą nie tylko największą kolekcją i dumą brytyjskiego naturalisty, ale inspiracją na jego naukowej ścieżce. Nasz bohater swoją późniejszą teorię o powstawaniu gatunków nosił "w sobie" przez lata, gromadząc materiały, dowody, rozwijając tezę. Pracował nie wiedząc czy uda mu się opublikować owoce swej pracy.

Ciężkie jest życie naukowca, który przeciera ścieżki przyszłym pokoleniom uczonych. Mozolna, trudna i pracochłonna jest dola Darwina, który z niezwykłym samozaparciem ślęczy nad kolejnymi żyjątkami i zbiera materiały do swych publikacji. Budzi podziw mrówcza praca tego cierpliwego człowieka, w dzisiejszej dobie komputerów oraz internetu jego osiągnięcia przybierają rozmiar tytanicznych. Katalogowanie, ślęczenie nad mikroskopem, cierpliwe sporządzanie notatek, poprawianie zebranych wcześniej tez, przepisywanie - to zakrawa na syzyfowe prace.

Myślę, że to może być wspaniała książka dla ludzi naprawdę zainteresowanych życiorysem tego naturalisty. Mamy tu dosłownie wszystkie informacje o kształtowaniu się jego poglądów, wpływie innych naukowców, przyjaciół, życiowym dorobku, przeprowadzaniu badań, trybie pracy, kolejnych wyzwaniach jakich się podejmował. Na okrasę, wszelkie detale życia codziennego włącznie z kwestiami uczuciowymi. Dosłownie stoimy obok i widzimy jak Darwin nam rośnie, podróżuje, dorasta do małżeństwa, chowa dzieci, choruje i wreszcie starzeje się.

Tak całościowo to nie przypadła mi ta księga do gustu, na pewno jeszcze będę chciała przeczytać  jakąś powieść Irvinga Stonea, żeby przekonać się czy ożywianie innych sław wychodzi mu równie sztucznie. Rozumiem ogromną wartość poznawczą i edukacyjną jego książki, ale nie oznacza to, że musi mi się podobać styl tego pisarza. Jeśli miałabym rozpatrywać książkę Stone z perspektywy biografii to powiedziałabym, że jest niebanalna, jeśli z pozycji powieści - nudna. Dialogi wydały mi się nienaturalne, wyznania miłości Darwina afektowane - to nie powieść lecz opowieść, nie pozostaje mi więc nic innego jak potwierdzić niezwykłą trafność tytułu polskiego wydania. Mimo trudności jakie napotyka główny bohater nie ma tu jakichś namiętności, nie czuć szalejących uczuć, burzy jaką częśto serwuje nam życie. Smutek postaci tutaj mnie nie przekonuje. Ogrom pracy jaki musiał włożyć autor w swą publikację i przekopać się przez tony materiałów źródłowych musiał być żmudną robotą, co nie zmienia faktu, że całość wypada dość nużąco dla czytelnika.