Korozja charakteru. Osobiste konsekwencje pracy w nowym kapitalizmie (The Corrosion of Character. The Personal Consequences of Work in the New Capitalism), Richard Sennet, przełożyli Jan Dzierzgowski, Łukasz Mikołajewski, Muza, Warszawa 2006

Richard Sennett to znany amerykański socjolog, autor  niedawno wydanego na naszym rynku "Upadku człowieka publicznego", zajmujący się przede wszystkim socjologią miasta. "Korozję charakteru" poświęcił jednak niepokojącym zjawiskom jakie zachodzą obecnie w korporacjach, a wpływ mają na przeciętnego człowieka i jego charakter.

Nowe wymagania jakie nakładane są na pracowników firm pociągnęły za sobą daleko idące konsekwencje sięgające ognisk domowych i diametralnie zmieniły obraz społeczeństwa. Typowymi cechami współczesnego kapitalizmu są globalny rynek, wykorzystanie nowych technologii i nowe formy organizacji czasu pracy. Droga kariery pracownika korporacji nie jest już prosta i jasno określona krok za krokiem, w końcu kiedyś słowo kariera w języku angielskim oznaczało trakt dla podróżnych. Jednak struktura firm nie przypomina już hierarchicznej piramidy, stała się niezwykle pogmatwana, z silną dominacją kierownictwa pozbawionego kształtu. Mamy teraz płynne ścieżki wynagrodzeń i awansów.

Nie można już korzystać z "jednego zestawu umiejętności" przez cały okres aktywności zawodowej, w myśl hasła "nic na długo". Niestety ta zasada powoduje erozję zaufania i wzajemnych zobowiązań. Powierzchowna współpraca i obojętność zastępują lojalność i uczynność. Wykorzystanie komputerów na coraz większą skalę ogranicza korzystanie z inteligencji i krytycznego namysłu. Coraz prostsza obsługa maszyn pogłębia dystans między pracownikiem a wykonywanymi obowiązkami, tworzy dezorientację, doświadczenie rzeczywistości staje się tu powierzchowne, nieangażujące.

Niepostrzeżenie w nasze codzienne życie wkradła się niepewność, wpleciona w praktyki potężnego kapitalizmu i stała się czymś normalnym. Elastyczność kontra rutyna. Współczesna kultura trwanie w miejscu uznaje za porażkę. Niezmienność i stabilność są kojarzone ze śmiercią za życia. Można powiedzieć, że rzeczywistość ruszyła w podróż, dla ludzi ważniejsze jest samo poruszanie się naprzód, niż brak celu.

Sennett przy omawianiu rozwoju kapitalizmu podaje ciekawe przykłady sięgające nawet XVIII wieku (Diderot i jego Encyklopedia),  czerpie z tekstów klasyków, Woltera, Rousseau, Ricoeur, a także bardziej współczesnych teorii marksistowskich. Do tego pisze przystępnie i w każdym rozdziale odwołuje się do konkretnych przypadków ludzi "z życia wziętych". Są to najczęściej osoby znane mu na tyle dobrze, by mógł zadać im odpowiednie pytania wiążące się z jego pracą naukową a wkraczające na grunt prywatny. Interpretacje socjologa są ciekawe i bliskie naszemu życiu codziennemu.

Kategorie: antropologia / socjologia / Seria Spectrum

MUZA